Czym różni się leśna kąpiel od terapii leśnej? 🌲
Zgodnie z definicjami Polskiego Towarzystwa Kąpieli Leśnych i Terapii Leśnej, oba pojęcia odnoszą się do przebywania w lesie. Jednak nieco się różnią.
Kąpiel leśna (ang. forest bathing, jap. shinrin-yoku) to intuicyjna praktyka zanurzania się w atmosferze lasu wszystkimi zmysłami. Nie musi mieć ustalonej struktury ani przewodnika. Chodzi przede wszystkim o bycie tu i teraz, czerpanie przyjemności z kontaktu z naturą i odprężenie. Taka forma jest dostępna dla każdego i nie wymaga żadnego doświadczenia.
Terapia leśna (ang. forest therapy) to natomiast metoda, która opiera się na badaniach naukowych. Wykorzystuje kontakt z lasem jako formę profilaktyki zdrowotnej i wsparcia w leczeniu. Zwykle odbywa się pod opieką wykwalifikowanych przewodników, a jej elementami mogą być m.in. uważne spacery, aromaterapia, ćwiczenia oddechowe, mindfulness czy arteterapia.
Obie formy przynoszą korzyści – jednak każda na swój sposób.
🌿 Chcesz spróbować jednej z nich?
Zapraszamy na spacer do lasu osoby indywidualne, zespoły i grupy zorganizowane.
Organizujemy także spacery biletowane, na które można zapisać się już dziś!
5 ścieżek budowania więzi z naturą
W czasie naszych spacerów pomagamy uczestnikom odbudować lub pogłębić więź z naturą. Korzystamy z modelu stworzonego przez zespół Ryana Lumbera z De Montfort University w Leicester.
Według jego badań, nasza relacja z naturą może wzmacniać się poprzez:
-
Kontakt zmysłowy – czyli świadome doświadczanie zapachów, dźwięków, faktur i kolorów,
-
Piękno – dostrzeganie estetyki w otaczającej przyrodzie,
-
Znaczenie – nadawanie osobistego sensu tym doświadczeniom,
-
Emocje – pozwalanie sobie na wzruszenie, zachwyt, radość, smutek, złość
-
Współodczuwanie – poczucie bycia częścią większej całości.
Każdy z tych elementów może pomóc Ci poczuć się lepiej – spokojniej, pełniej, zdrowiej.
🌿 Japońskie korzenie leśnych kąpieli
Termin shinrin-yoku, czyli „kąpiel leśna”, został wprowadzony w 1982 roku przez Tomohide Akiyamę, dyrektora Japońskiej Agencji Leśnictwa. Jego celem było promowanie odwiedzania lasów jako formy wsparcia dla zdrowia publicznego. Co istotne, od tamtej pory przeprowadzono liczne badania, które potwierdziły pozytywny wpływ środowiska leśnego na zdrowie fizyczne i psychiczne człowieka.
W kolejnych latach pojęcie to ewoluowało. W 2003 roku prof. Yoshifumi Miyazaki zaproponował używanie terminu forest therapy – terapii leśnej – aby podkreślić naukowe podstawy tej metody. W ten sposób praktyka, która początkowo opierała się głównie na intuicji, została uznana za formę terapii opartej na badaniach naukowych (evidence-based).
Do 2018 roku w Japonii powstały aż 63 certyfikowane trasy terapii leśnej, co świadczy o silnym zakorzenieniu tej praktyki w systemie profilaktyki zdrowotnej.
🍃 Co działa na nas w lesie? Fizjologiczne i psychologiczne mechanizmy
Wpływ lasu na organizm człowieka był przedmiotem badań wielu naukowców. Jedną z badaczek zajmujących się tą tematyką jest prof. Ming Kuo (University of Chicago), która wskazała kilka kluczowych czynników oddziałujących na nasze zdrowie:
-
Zwiększona ilość tlenu wydzielanego przez drzewa,
-
Kojące bodźce sensoryczne – m.in. dźwięki ptaków, szum liści, widok naturalnych krajobrazów,
-
Kontakt z bioróżnorodnością – zmniejszający ekspozycję na agresję i przemoc miejską,
-
Obecność fitoncydów – lotnych związków aromatycznych produkowanych przez drzewa w odpowiedzi na zagrożenia biologiczne (np. grzyby). Wpływają one korzystnie na układ odpornościowy człowieka.
Dodatkowo, w glebie leśnej występuje pożyteczna bakteria – Mycobacterium vaccae, która – jak wykazano – może zwiększać poziom energii oraz poprawiać nastrój. Badania prowadzone przez dr Mary O’Brien w Londynie (wśród pacjentów z rakiem płuc) oraz przez Bristol University potwierdziły jej korzystne działanie immunologiczne.
🧠 Wpływ natury na zdrowie – co mówią badania?
Badania prowadzone przez prof. Yoshifumi’ego Miyazakiego (2005-2017, 63 lasy w Japonii) wykazały, że:
-
Wzrasta liczba komórek NK (natural killer), które odgrywają istotną rolę w zwalczaniu infekcji i nowotworów,
-
Aktywuje się układ przywspółczulny, odpowiedzialny za relaksację i trawienie,
-
Obniża się aktywność układu współczulnego, związanego ze stresem, reakcją walki lub ucieczki,
-
Obniża się ciśnienie krwi, a efekt ten może utrzymywać się nawet do 5 dni po spacerze,
-
Zmniejsza się poziom kortyzolu, co przekłada się na ogólną poprawę dobrostanu psychicznego.
Wyniki te jednoznacznie wskazują, że las ma działanie regulujące i regenerujące dla naszego układu nerwowego oraz hormonalnego.
😴 Las a sen i regeneracja
Dalsze badania, prowadzone przez dr. Qing’a Li, skupiały się na wpływie spacerów leśnych na jakość i długość snu. Wyniki były jednoznaczne:
-
Po dwugodzinnym spacerze średnia długość snu wydłużyła się o 15%,
-
Jakość snu poprawiła się, a uczestnicy deklarowali mniejsze poczucie niepokoju,
-
Co ciekawe, spacery popołudniowe przynosiły lepsze efekty niż poranne.
Podobne wnioski wyciągnęła także Margaret Hansen i jej zespół (University of San Francisco). Ich badania wykazały, że kontakt z naturą wspiera funkcjonowanie układu odpornościowego i może obniżać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, w tym nadciśnienia oraz choroby wieńcowej.
🧘♀️ Las a zdrowie psychiczne
Zespół badawczy Stanford University skupił się na aspekcie psychologicznym – a konkretnie, na wpływie lasu na redukcję tzw. „ruminacji”, czyli natłoku negatywnych myśli, który często towarzyszy depresji. Uczestnicy badań wykazali mniejszy poziom objawów depresyjnych po przebywaniu w środowisku leśnym.
Z kolei dr Roger Ulrich udowodnił, że nawet widok drzew z okna szpitalnego może przyspieszać proces rekonwalescencji. Pacjenci wymagali mniejszej ilości leków przeciwbólowych i szybciej opuszczali szpital w porównaniu do osób, które widziały wyłącznie ściany budynków.
⏳ Jak długo utrzymują się efekty?
Efekty pojedynczego spaceru mogą utrzymywać się nawet przez tydzień, a niektóre – według badań – nawet do miesiąca. Aby jednak utrzymać je w dłuższej perspektywie, zalecana jest regularność – np. cotygodniowa praktyka leśnej terapii.
🌳 Las a depresja – co pokazują dane z Lipska?
Ciekawe wyniki przyniosły również badania przeprowadzone w Lipsku (Niemcy). Naukowcy zaobserwowali, że w dzielnicach o większej gęstości drzew przy ulicach lekarze rzadziej przepisywali mieszkańcom leki przeciwdepresyjne. Oznacza to, że obecność drzew może mieć realny wpływ na zdrowie psychiczne społeczności miejskich.
Jak zauważają autorzy badania, ma to kluczowe znaczenie dla urbanistów i planistów miejskich – inwestowanie w zieleń to inwestowanie w zdrowie.